Het loopt altijd goed af in de verhalen van Camilla Koevoets

Interview door Herma Klein Kranenberg, De Stad Amersfoort, 20 oktober 2010DSC 0873

AMERSFOORT - Haar woonstek is het schilderachtige Koetshuis midden in Park Randenbroek. Naaste buren zijn eekhoorntjes, reigers en andere dieren in het park. Op de koffie bij Camilla
Koevoets, beroemd poppenspeelster en verhalenvertelster. Een gesprek met een
geïnspireerde en inspirerende vrouw. Het Koetshuis is omringd door de hoge
bomen van Park Randenbroek. Het woonhuis, gelegen pal naast het theater
Toermalijn, ademt gezelligheid uit.

Ze is een geliefde gast op festivals in binnen- en buitenland, woonde en werkte jarenlang in de
Koppelpoort en inmiddels al weer vijftien jaar in het Koetshuis. In 1993
ontving zij de prestigieuze Wim Meilinkprijs. Deze prijs wordt een keer in de
drie jaar uitgereikt. Het is de belangrijkste prijs voor Nederlands
poppentheater. De Amersfoortse gemeentepenning kreeg ze in 2004 opgespeld als
blijk van waardering voor haar werk. De Hans Snoekprijs, de grootste
Nederlandse oeuvreprijs voor jeugd- en poppentheater die ze in 1978 kreeg, was
misschien wel dé erkenning van haar talent. ,,Het geeft zelfvertrouwen, zo'n
belangrijke prijs. Het was een prettige stimulans." Opvallend bij dit alles is
haar bescheiden opstelling. Zelfbewust, dat wel, en voor alles gericht op
kwaliteit. Haar ogen twinkelen als ze vertelt over haar passie: via poppen
verhalen tot leven laten komen.

Verhalen vertellen kan ze als de beste. Al zo'n vijf jaar is ze lid van EVA: Eerste Vertelgroep
Amersfoort. Deze club stelt zich tot doel verhalen te vertellen en de
vertelkunst levend te houden. Camilla geeft me een voorproefje van haar nieuw
te spelen voorstelling over een jongetje dat met zijn vader wil gaan vissen
maar een reus op zijn weg vindt. Ik hang aan haar lippen om geen detail te
missen. Een mooi verhaal vertellen is absoluut haar talent. ,,Ik laat het graag
goed aflopen. Mijn streven is dat kinderen na afloop vrolijk naar buiten
huppelen. Een jongetje zei ooit eens teleurgesteld: 'Nah, ik vind er niks an.
Het loopt áltijd goed af.' Smakelijk om gelachen. Hij had helemaal gelijk!"

,,Dat creatieve heb ik van mijn vader. Hij speelde op onze verjaardagen - en dat waren er heel wat want
ons gezin telde acht kinderen - altijd een marionettenvoorstelling. Zelfgebouwd
en zelfbedacht. Dat was echt genieten." Zijn oude poppenkast staat nog altijd
in het theatertje. Een stil maar nadrukkelijk eerbetoon aan haar inspirator.
,,Jaren later heeft mijn vader me nog geholpen bij een historische voorstelling
die ik maakte in opdracht van de gemeente Amersfoort. Dat was een bijzondere
samenwerking waar ik dierbare herinneringen aan heb. Apetrots was hij."

Ze speelde voor een divers en afwisselend publiek in de afgelopen zesenveertig jaar. Voor kinderen van
allerlei pluimage, variërend van de (toen nog) jonge prinsjes op Drakensteijn,
kinderen van basisscholen, jarige feestvarkentjes en jonge patiëntjes in
ziekenhuizen. Ook volwassenen komen graag kijken naar haar 'poppenkunsten'. Als
het even kan weer met hun eigen kinderen.

Origineel in haar verhaalkeuze en altijd verrassend is de uitwerking van de verhaallijn. Dit
kenschetst Camilla's aanpak. Inspiratie vindt ze overal. ,,Reizen die ik
gemaakt heb, brengen me op ideeën voor een voorstelling. Ooit was ik in Nepal
met een vriendin. Deze vriendin verzwikte haar enkel. Noodgedwongen moesten we
pas op de plaats maken. We strandden ergens bij een familie waar net een
tweeling was geboren. Er was genoeg te doen in en rond huis; al te veel tijd
was er niet voor de baby's. Regelmatig werd er een liefdevolle zwiep aan twee
hangende mandjes gegeven, waardoor de kleintjes kalmpjes heen en weer werden
gewiegd. Zo bleven ze zoet. Hun broertje, een klein jongetje nog maar, werd er
opuit gestuurd om hulp voor ons te charteren. Hij moest de Gouden Rivier
oversteken, maar kon dit niet alleen. Hij was afhankelijk van iemand die hem
het water overdroeg. Deze belevenissen vormden het hart van de latere
voorstelling 'De Gouden Rivier'."

Al vertellend schiet haar nog een anekdote te binnen. ,,Ooit raapte een vriend van mij een oude mevrouw
op van straat. Zij was gevallen met haar fiets en ze kon moeilijk overeind
komen. Haar diepe dankbetuiging klonk heel droog en daardoor onvergetelijk: 'Oh
meneer, hartelijk bedankt hoor. Hoeveel moet ik u betalen?'. Toen ik dit
hoorde, wist ik meteen dat het een uitspraak zou worden van het vriendelijke
heksje waarmee ik op dat moment bezig was. 'Heksje uit de vuilnisbak' was
geboren!"

Dit soort gebeurtenissen vormen ingrediënten die Camilla graag gebruikt in haar voorstellingen. Wanneer
ze na een reis rustig in park Randenbroek of in haar huisje in Noord-Frankrijk
vertoeft, rijpen als vanzelf de verhalen in haar hoofd. In het verlengde
hiervan ontstaan uit stof en ander materiaal de poppen onder haar handen. De
stemmetjes komen pas in een latere fase. ,,Eerst moet ik de pop leren kennen,
ontdekken wat-ie kan en wat voor karakter de pop heeft. Dat ontwikkelt zich zo
geleidelijk aan. Zo raak ik geïnspireerd door de pop terwijl ik 'm maak.
Wonderlijk eigenlijk."

Een uitzondering op deze regel vormt haar beroemdste pop. Deze pop, een marionet met veertien touwtjes,
was meteen klaar en af. Hij werd haar handelsmerk maar bovenal haar trouwste
maatje. Tot haar eigen verbazing overigens. Sjoempie, het clowntje met de
vliegmachien, reist al ruim zevenenveertig jaar met haar mee. Een voorstelling
is niet compleet zonder hem. Hij werd geboren in 1963, voorzien van een kaal
koppie met een paar vrolijke plukjes rood haar. Een snoetje met een
onweerstaanbaar olijke uitstraling. Zijn pakje was genaaid uit een oude pyjama
van Camilla's zus. Inmiddels heeft hij een andere outfit aan. Veelkleurig en
nog steeds met streepjes. ,,Dit is pas zijn derde pakje, dus hij doet lang met
zijn kleding. Zijn rode neusje heb ik wel eens bijgeverfd. Die was een beetje
versleten na de ontelbare kusjes die hij her en der heeft neergelegd voor
(jarige) kinderen. Zijn coupe is ook bijgewerkt. Hij oogt nu weer zo jong als
in de jaren zestig. Onvoorstelbaar eigenlijk dat Sjoempie al zo lang meegaat.
Technisch ben ik helemaal niet zo begaafd als het om poppen maken gaat. Ik moet
het echt van de uitstraling van de pop hebben. Dat is bij Sjoempie blijkbaar
een schot in de roos geweest. Kinderen zijn dol op hem. Volwassenen net zo
goed."

,,Wat zijn geheim is? Ik zou het niet weten. Ongetwijfeld zit er een flink stuk van mijzelf in. Net als in
al mijn poppen trouwens. Al te veel erover speculeren wil ik niet. Als ik het
zou weten, is de magie misschien uitgewerkt. Ik zou hem niet kunnen missen. Hij
is echt mijn maatje. Jaren geleden was ik 'm kwijt na een optreden in Hamburg.
Was hij met koffer en al zoek geraakt in de trein. Ik was echt de wanhoop
nabij. Zo goed en zo kwaad als ik kon, prutste ik een nieuwe Sjoempie in
elkaar. Maar ja, het was 'm niet natuurlijk. Vreselijk. Dook-ie opeens op in
Roosendaal! Bij de gevonden voorwerpen beland. Tja, dat clowntje heeft
avonturen beleefd waar ik geen weet van heb!"

Zo is Sjoempie ooit bijna gestolen uit het Koetshuis. ,,Er werd verbouwd en daardoor stonden er allerlei
ladders rondom het huis. Ideaal voor inbrekers. Die zagen hun kans schoon en
klommen naar binnen. Niet dat er veel te halen was. Een kast boven zat stevig
op slot. Daar lag de kas namelijk, met contant geld. Sjoempie zat er naast. Met
ogen op steeltjes waarschijnlijk! Het geld was verdwenen, Sjoempie bleef
achter. Ik was als een kind zo blij dat hij er nog was. Hij vertegenwoordigt echt
een dierbaar stukje van mij."

Als afsluiting wandelen we nog even achterom door de houtwerkplaats van het Koetshuis. Hond Kiljan volgt
ons trouw. Achter de houtwerkplaats vol spullen en gereedschap, in een diepe
kast, woont Sjoempie in zijn vliegende doos. Bijna vijftig is hij, maar dankzij
zijn vertolkster heeft hij een immer jeugdige uitstraling weten te behouden. Is
het de humor die hem jong houdt? Een magisch moment nadert. Camilla pakt de
kleine clown uit zijn vliegmachien. Sjoempie komt tot leven. Hij knoopt een
gesprekje met me aan, maakt een grapje. Ik stamel een nietszeggend antwoord.
Een elegante en soepele buiging valt me ten deel. Een teder kusje krijg ik tot
besluit. Dan vliegt Sjoempie weer naar zijn vliegmachien in de kast. Camilla
Koevoets: ,,Dat creatieve heb ik van mijn vader. Hij speelde op onze
verjaardagen altijd een marionettenvoorstelling."